Ostrzeżenie: Używasz przestarzałej przeglądarki, zmień przeglądarkę na bardziej nowoczesną, taką jak Chrome, Firefox lub Microsoft Edge

Ryzyko OC za produkt
w łańcuchu wartości

Piotr Presz, Michał Górny  | czas czytania: 3 min 
Zarządzanie ryzykiem odpowiedzialności cywilnej za produkt powszechnie rozważane jest w kontekście systemów zarządzania jakością zgodnie z wytycznymi norm. Czy to wystarczające? Doświadczenie Allianz pokazuje, że poziom ryzyka odpowiedzialności za produkt to kwestia przede wszystkim zarządzania łańcuchem wartości przedsiębiorstwa i dojrzałości procesów, a nie tylko certyfikatów jakości. 
Dostarczenie produktu jest efektem złożonego łańcucha, udziału licznych podmiotów – od dostawców po klientów. Identyfikacja znaczenia tych oddziaływań oraz zagrożeń, jakie się z nimi wiążą, powiązań między etapami, w celu zapewniania wartości i jakości oraz właściwe zarządzanie tymi ogniwami pozwala na właściwe kontrolowanie ryzyka odpowiedzialności cywilnej za produkt, a w konsekwencji ograniczenie szkód. 

Łańcuch wartości – co to takiego?

Model łańcucha wartości przedsiębiorstwa, wg Michaela Portera, to usystematyzowany ciąg działań zmierzających do dostarczenia użytkownikowi finalnego produktu, którego on oczekuje oraz towarzyszących im podprocesów.

Najprostszy schemat łańcucha wartości określany jest akronimem SIPOC

S – ang. suppliers - dostawcy;

I – ang. input - surowce, komponenty;

P –ang. process - procesy produkcji,

O – ang.  output - wyrób gotowy;

C – ang. customer - odbiorcy wyrobu. 

Dostawcy i dostawy

Dostawcy stanowią pierwszy etap łańcucha wartości. Przypadki szkód pokazują, że wykorzystanie w produkcji wadliwych surowców czy komponentów niespełniających wymagań jest przyczyną reklamacji oraz roszczeń ze strony odbiorców.

Im większa zależność od komponentów lub im większa jest ich waga w celu zapewnienia końcowej jakości i bezpieczeństwa produktu, tym większe ryzyko ponosi główny producent.

Przykładem jest branża farmaceutyczna, w której niespełnienie wymagań GMP (ang. Good Manufacturing Practice, pol. Dobra Praktyka Wytwarzania) przez dostawcę stanowi podstawę kwestionowania bezpieczeństwa wszystkich wytworzonych produktów z zastosowaniem danego surowca. Wszystkich, na całym świecie.

P jak Proces 

Produkcja to etap w łańcuchu wartości dużo szerszy niż samo wytworzenie produktu, a jednocześnie najbardziej skomplikowany. Proces produkcji to dla ubezpieczyciela często „black-box” (z jęz. ang. czarna skrzynka), w którym nie do końca wiemy, co się dzieje. Prawdopodobieństwo powstania szkody z OC zależy od szeregu elementów, m.in. stosowanych technologii, wyposażenia, personelu, jak również samego środowiska i organizacji produkcji.

Nie mniej istotny jest sam sposób wytwarzania. Na przykład manualny charakter produkcji jest bardziej podatny na wytworzenie wyrobu niezgodnego w porównaniu z produkcją zautomatyzowaną, statystycznie powtarzalną. Można wyliczyć szereg przypadków, gdzie samo niespełnienie wymagań specyficznych warunków wytwarzania stanowi podstawę do stwierdzenia niezgodności produktu i może powodować roszczenie z tytułu OC. Przykładem może być dostarczenie nieszczelnych chłodnic do producenta samochodów i roszczenie na 2 mln zł z tytułu rozszerzonego OC za produkt. Zawiniona reklamacja wynikała z… pomyłki przy pobraniu do produkcji niewłaściwego spoiwa.

Klient – ostatnie ogniwo 

Produkt może być obarczony wysoką ekspozycją związaną z zagrożeniami, jakie wiążą się z jego charakterystyką i użytkowaniem, w związku z tym niezwykle istotna jest wiedza o przeznaczeniu produktu. Rozumienie oczekiwań klienta i jego, a przez to także naszych ryzyk, jest kluczowe dla właściwego zarządzania ryzykiem OC za produkt. Takim produktem może być np. skrobia sprzedawana konsumentom w praktycznie każdym sklepie spożywczym. Skrobia może być kierowana do odbiorcy przemysłowego, gdzie znajduje bardzo szerokie zastosowanie jako składnik wyrobów spożywczych, może stanowić wypełniacz w produkcji farmaceutycznej lub nawet być wykorzystana w przemyśle drukarskim do pokrywania wydruków. Zależnie od zastosowania, skrobia będzie miała różnych odbiorców, z różnymi wymaganiami, na różnych rynkach, a przez to ryzyko jej producenta będzie miało szeroki horyzont.

Operator łańcucha

Istnieje wiele sposobów zarządzania łańcuchem wartości. Wybór modelu zarządzania zależy od wielkości firmy i przyjętej strategii, co ma istotny wpływ na ekspozycję odszkodowawczą. Im bardziej złożony krajobraz procesów przemysłowych, tym zarządzanie ryzykiem odpowiedzialności cywilnej za produkt trudniejsze i droższe.

W modelu „operatora” – najbardziej powszechnym - przedsiębiorstwo skupia się na jednym, wybranym aspekcie łańcucha wartości, np. własnej produkcji lub jej elementach, niespecjalnie interesując się procesami innych obszarów – dostawców, podwykonawców, klientów. Taki operator zakłada, że inny operator zna się na swojej pracy i na pewno dobrze ją wykonuje, a to, co trafia do niego, jest odpowiednie. Niebezpieczeństwo tkwi w nierozpoznaniu ekspozycji i niedostosowaniu poziomów kontroli ryzyka.

Czy zawsze i na pewno wiemy, czy dostawca lub podwykonawca, lub nasza produkcja się nie rozregulowały?

Czy certyfikaty jakości nam wystarczą?

Posiadanie opasłych tomów ksiąg jakości i tysiąca procedur daje poczucie pełnego zarządzania ryzykiem, lecz w większości skupia się na własnym zakładzie, bez szerszego spojrzenia na horyzont procesów. W ferworze wypełniania tabel i kolejnych formularzy komunikacja wymagań wzdłuż łańcucha wartości – niejako „od klienta po dostawcę” i jego rozumienie może stanąć na dalszym planie. System zarządzania jakością powinien wynikać przede wszystkim ze rozumienia i analizy ryzyka wzdłuż łańcucha wartości, zwłaszcza w erze kooperacji. 
Menedżer Wydziału Oceny Ryzyka Majątkowego TUiR Allianz Polska S.A.
Od 15 lat przeprowadza oceny ryzyka i doradza klientom korporacyjnym w zakresie ryzyk majątkowych, technicznych i odpowiedzialności cywilnej. Consulting Engineer AGCS SE w obszarze ryzyk odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorstw. Certyfikowany audytor zintegrowanych systemów ISO.
Specjalista ds. oceny ryzyka w Wydziale Oceny Ryzyka Majątkowego TUiR Allianz Polska S.A.
Specjalizuje się w ocenie ryzyk majątkowych i odpowiedzialności cywilnej. Menedżer systemów jakości, certyfikowany audytor zintegrowanych systemów jakości. Zdobywał doświadczenie w przemyśle, jak i ubezpieczeniach pracując jako inżynier oceny ryzyka.  
Ubezpieczasz w Allianz swoją firmę. Możesz skoncentrować się na swojej działalności, klientach i celach.
My dołożymy starań, aby pomóc Ci załatwiać sprawy związane z ubezpieczeniami – szybko i wygodnie - przez internet.
Wypełnij i wyślij formularz. Powiadomimy Cię o załatwionej sprawie.
Niniejszy materiał ma charakter wyłącznie informacyjny, służy przybliżeniu w sposób ogólny charakteru oraz zakresu ww. ubezpieczenia i nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 § 1 Kodeksu cywilnego. Szczegółowy zakres i warunki ww. ubezpieczenia regulują ogólne warunki ubezpieczenia wraz z załącznikami (umieszczone w zakładce Dokumenty do zawarcia ubezpieczenia), w których znajdziesz postanowienia dotyczące m.in. składek, zakresu ubezpieczenia, ograniczeń i wyłączeń odpowiedzialności Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji Allianz Polska S.A.  oraz warunków wypłaty i zasad obliczania świadczeń ubezpieczeniowych.