Jak sprawdzić, czy jestem ubezpieczony? Obowiązkowe ubezpieczenia w Polsce

1. Obowiązkowe ubezpieczenie w Polsce – dlaczego sprawdzanie OC i ubezpieczenia zdrowotnego jest tak ważne?
2. Jak i gdzie sprawdzę, czy jestem ubezpieczony w ZUS? 
3. Jakie są konsekwencje braku ubezpieczenia w ZUS?
4. Co zrobić w przypadku braku ubezpieczenia społecznego?
5. Jak sprawdzić, czy mam ubezpieczenie zdrowotne?
6. Co grozi za brak ubezpieczenia zdrowotnego?
7. Co zrobić w przypadku braku ubezpieczenia zdrowotnego?
8. Sprawdzanie ubezpieczenia OC pojazdu – jak sprawdzić, czy samochód jest ubezpieczony?
9. Kara za brak ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej
10. Sprawdzanie OC pojazdu – co zrobić w przypadku braku ubezpieczenia?
11.   Częste pytania

Obowiązkowe ubezpieczenia w Polsce reguluje Ustawa z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Na liście znajdują się ubezpieczenia:

Inną grupą ubezpieczeń, które mogą być (w zależności od sytuacji zawodowej i społecznej), są ubezpieczenia społeczne ZUS: emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe zdrowotne. Składki na nie – w pełnym lub okrojonym zakresie – muszą opłacać osoby:

Aby sprawdzić status ubezpieczenia ZUS, możesz:

• zalogować się do swojego konta w systemie e-ZUS. Znajdziesz tam daty rozpoczęcia i zakończenia polisy, wysokość składek i inne informacje;
• zadzwonić na infolinię ZUS-u pod numer telefonu 22 560 16 00 (pon. - pt. w godz. 7.00 - 18.00);
• możesz umówić się na e-wizytę, czyli wideorozmowę z pracownikiem ZUS-u: www.zus.pl/e-wizyta; 
• udać się do placówki ZUS-u.

Płatnik lub osoba odpowiedzialna za opłacanie składek za ubezpieczenie społeczne ZUS, który nie wywiąże się z tego obowiązku, może:

• mieć naliczone odsetki za zwłokę (na zasadach i w wysokości określonej w Ordynacji podatkowej);
• otrzymać do zapłaty opłatę dodatkową w wysokości do 100% nieopłaconych składek.

Oprócz tego ZUS może wszcząć postępowanie egzekucyjne lub dokonać zabezpieczenia na Twoim majątku. Może również złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, wniosek o ogłoszenie upadłości (w przypadku dłużników niewypłacalnych), wniosek do sądu upadłościowego o pozbawienie prawa prowadzenia działalności gospodarczej lub pełnienia określonej funkcji, wniosek o zmianę wpisu w KRS. Możesz też zostać wykluczony z ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego. Zasady reguluje Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 300)3.

Trzeba też wspomnieć o konsekwencjach takich jak brak dostępu do świadczeń w ramach ubezpieczenia społecznego. Nie możesz korzystać z leczenia finansowanego przez NFZ, co oznacza, że zapłacisz za każdą wizytę czy hospitalizację. Nie masz też prawa do zasiłku chorobowego, opiekuńczego oraz świadczenia rehabilitacyjnego. Możesz też mieć problem przy ubieganiu się o różne świadczenia rodzinne i socjalne, które wymagają potwierdzenia ubezpieczenia. Będzie to też często utrudnienieprzy wzięciu kredytu czy zawarciu dodatkowych umów ubezpieczeniowych.

W sytuacji braku ubezpieczenia społecznego warto działać szybko, aby uniknąć konsekwencji finansowych i innych problemów. Jeśli to pracodawca nie opłaca składek, koniecznie się z nim skontaktuj i wyjaśnij sprawę. Jeśli rozmowa nie przyniesie efektu, możesz zgłosić taką sytuację do ZUS-u (osobiście lub pisemnie), skontaktować się z Państwową Inspekcją Pracy, a w ostateczności dochodzić swoich praw w postępowaniu sądowym.

Jeśli prowadzisz działalność gospodarczą, sprawdź status ubezpieczenia, a w razie zaległości zgłoś je do ZUS-u i ureguluj płatności. W przyszłości zwróć uwagę na terminowe opłacanie składek i monitoruj stan swojej polisy.

Aby móc korzystać z bezpłatnej opieki zdrowotnej w ramach NFZ, najpierw trzeba być ubezpieczonym. Z takiej ochrony skorzystasz wówczas, gdy podlegasz obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, tzn. jesteś osobą zatrudnioną na umowę o pracę, prowadzisz działalność gospodarczą, jesteś rencistą, emerytem, ale również – bezrobotnym.

Prawo do korzystania ze świadczeń zyskujesz od momentu zgłoszenia Cię do ubezpieczenia zdrowotnego. W przypadku osoby zatrudnionej robi to firma, w której pracuje. Jeśli chodzi o bezrobotnych, jest to urząd pracy. Jeżeli prowadzisz działalność gospodarczą, samodzielnie zgłaszasz się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W przypadku gdy członkowie Twojej rodziny nie są ubezpieczeni, zadbaj o ich zgłoszenie w ramach swojego ubezpieczenia. Pamiętaj o powiadomieniu o tym osoby lub firmy, która opłaca Twoją składkę zdrowotną. Masz na to 7 dni. Możesz tak zgłosić: dziecko, małżonka, ale także rodziców czy dziadków, z którymi dzielisz gospodarstwo domowe.

Niestety, ale w Polsce miały już miejsce sytuacje, w których nieuczciwi przedsiębiorcy nie opłacali składek za swoich pracowników, o czym zatrudnieni dowiadywali się przypadkiem, kiedy chcieli skorzystać z bezpłatnej opieki zdrowotnej. Dlatego warto wiedzieć, jak i gdzie sprawdzić, czy jest się ubezpieczonym w NFZ: 

Wiesz już, jak i gdzie sprawdzić, czy jest się ubezpieczonym, ale co, jeśli okaże się, że nie jesteś objęty ochroną? Przede wszystkim oznacza to, że nie masz prawa do bezpłatnej opieki zdrowotnej. Korzystanie z każdej usługi medycznej będzie się wiązać w Twoim przypadku z wydatkiem, i to niemałym. Zapłacisz za każdy dzień pobytu w szpitalu, za przeprowadzenie badania, operację – to wszystko będziesz musiał pokryć z własnych środków. Jedna wizyta i pobyt w szpitalu może się skończyć kosztami rzędu kilku, a nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych.Brak podstawowego ubezpieczenia zdrowotnego nie wiąże się z mandatem lub grzywną. 

Pamiętaj, że przy zgłaszaniu się do ubezpieczenia naliczana zostanie jednak opłata za świadczenia medyczne w wysokości uzależnionej od długości przerwy w ubezpieczeniu. Do 3 miesięcy masz jeszcze czas na uregulowanie płatności i leczenie nie wiąże się z dodatkowymi opłatami. Dodatkowe koszty pojawiają się przy przerwach trwających:

•  od 3 do 6 miesięcy – 20% podstawy wymiaru składki;
•  od roku do 2 lat – 50% podstawy,
•  od 2 do 5 lat – 100% podstawy,
•  od 5 do 10 lat – 150% podstawy,
•  powyżej 10 lat – 200% podstawy.

Jeśli system nie potwierdza Twojego ubezpieczenia, a przysługuje Ci do niego prawo, złóż pisemne oświadczenie pacjenta (za osobę niepełnoletnią wypełnia je i podpisuje opiekun). Musisz też przedstawić dokument, który potwierdzi Twoje prawo do takiego świadczenia. Będzie to np. legitymacja emeryta-rencisty czy zaświadczenie od pracodawcy. To wystarczy, by zostać przyjętym do lekarza w ramach NFZ. Pamiętaj też, aby jak najszybciej wyjaśnić z pracodawcą kwestię zgłoszenia do ubezpieczenia oraz odprowadzania składek. Jeśli nie pracujesz na etacie musisz zgłosić się jako osoba bezrobotna lub opłacać składki w ramach działalności gospodarczej.

Zdarzają się również nagłe sytuacje, w których nie możesz przed wizytą lekarską złożyć stosownego oświadczenia. W takim wypadku otrzymasz pomoc medyczną, ale dokument potwierdzający prawo do ubezpieczenia zdrowotnego i oświadczenie musisz złożyć w terminie 14 dni od rozpoczęcia leczenia lub 7 dni od zakończenia leczenia w oddziale szpitalnym.

Poza opieką w ramach NFZ możesz również zapewnić sobie łatwiejszy dostęp do leczenia, jeśli zdecydujesz się na ubezpieczenie na życie i zdrowie w Allianz. 

Każdy pojazd zarejestrowany w Polsce musi mieć ważne ubezpieczenie OC. Warto upewnić się, czy auto ma ważną polisę lub wiedzieć, jak sprawdzić, czy cudzy samochód został ubezpieczony (np. w razie kolizji lub kupna z drugiej ręki). Jak sprawdzić, czy auto jest ubezpieczone? 

Sprawdzenie polisy OC po numerze rejestracyjnym jest możliwe za pośrednictwem stronyUbezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Wystarczy przejść na zakładkę „Sprawdź OC” i podać numer rejestracyjny lub VIN pojazdu. Dzięki UFG sprawdzenie ubezpieczenia trwa kilka minut. 

Innym sposobem, jak sprawdzić, czy samochód ma OC, jest zalogowanie się w aplikacji mObywatel i dodanie usługi mPojazd. Potrzebny do tego będzie numer rejestracyjny, VIN i numer dowodu rejestracyjnego. Kiedy wprowadzisz te dane, w zakładce pojawią się informacje na temat marki i modelu auta, ważności badania technicznego oraz dane polisy. Szczegóły na temat ubezpieczenia są pobierane bezpośrednio z CEPiK (Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców).

Za brak ważnego OC pojazdu grozi kara finansowa. Od 1 stycznia 2025 roku obowiązuje nowa stawka. Maksymalna dla samochodów osobowych to aż 9330 zł (za przerwę w OC powyżej 14 dni), co przekracza koszt rocznej polisy ubezpieczeniowej. Jej wysokość zależy nie tylko od rodzaju pojazdu, ale też długości przerwy w ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej. Ustalane są też w zależności od wysokości minimalnego wynagrodzenia w danym roku.

Pamiętaj też o konsekwencjach wypadku, kiedy nie masz ważnego ubezpieczenia OC. W takim przypadku ponosisz pełną odpowiedzialność finansową za powstałe szkody. UFG wypłaci odszkodowanie poszkodowanym, a następnie będzie dochodzić zwrotu od sprawcy zdarzenia (tzw. regres ubezpieczeniowy).

Ze względu na bardzo wysokie kary oraz ryzyko kosztów związanych ze spowodowaniem wypadku warto zadbać o szybkie wykupienie polisy OC, kiedy skończy się termin jej ważności. Warto też od razu sprawdzić, czy w UFG wpis z aktualnym OC został zaktualizowany. Jeśli samochód był nieubezpieczony w przeszłości, UFG może naliczyć karę wsteczną, którą trzeba uregulować. W Allianz ubezpieczenie OC oraz dodatkowe AC kupisz łatwo i szybko, całkowicie zdalnie, a więc nawet bez wychodzenia z domu. Możesz policzyć składkę na stronie i kupić online lub umówić się na rozmowę z agentem. Do wyboru masz cztery pakiety ubezpieczenia Mój Samochód:

• Komfort – zapewnia ochronę prawną, podstawowy wariant assistance i NNW dla kierowcy i pasażerów;
• Plus – obejmuje rozszerzone warianty assistance i NNW dla kierowcy i pasażerów. W zakresie ubezpieczenia jest m.in. autocasco na ryzyko katastroficzne, pożar, eksplozję, implozję, kolizję ze zwierzęciem;
• Extra – zawiera dodatkową ochronę na wypadek kradzieży, wandalizmu, stłuczenia szyb; 
• Max – to maksymalna ochrona ubezpieczeniowa AC. Obejmuje szkody parkingowe i uszkodzenia pojazdu. Charakteryzuje się też stałą sumą ubezpieczenia.

Do każdego pakietu ubezpieczenia możesz też dokupić Assistance w pakiecie Optymalnym lub Maksymalnym, aby jeszcze lepiej zabezpieczyć siebie i auto. Zyskasz wtedy ochronę nie tylko na terenie Polski, ale też w większości krajów europejskich (bez franszyzy kilometrowej).Takie ubezpieczenie obejmuje też samochód zastępczy w razie awarii.